e-ISSN 2181-1571
Bosh sahifa / Tahririyat siyosatlari

Tahririyat siyosatlari

Taqriz, etika va plagiat siyosati — bitta sahifada.

Taqriz modeli

UZJS ikki tomonlama yopiq (double-blind) taqriz modelini qo'llaydi. Taqrizchilar mualliflar haqida, mualliflar esa taqrizchilar haqida ma'lumotga ega emas — bu adolatli va xolis baholashni ta'minlaydi.

Jarayon bosqichlari

  1. Dastlabki tekshiruv (1–3 kun): Tahririyat formatlash, mavzu mosligi va plagiatni tekshiradi.
  2. Taqrizchilarga yuborish: Kamida 2 ta mustaqil ekspert tanlanadi.
  3. Taqriz (2–4 hafta): Ilmiy sifat, metodologiya va natijalarni baholash.
  4. Qaror: Tahrir hay'ati taqrizlar asosida qaror qabul qiladi.
  5. Tuzatishlar (ixtiyoriy): Muallif zarur tuzatishlarni kiritadi.
  6. Yakuniy nashr: Maqola nashrga tayyorlanadi.

Mumkin bo'lgan qarorlar

  • Qabul qilish — maqola nashrga tayyor
  • Kichik tuzatishlar — ozgina tuzatishlar kerak
  • Katta tuzatishlar — qayta taqriz kerak
  • Rad etish — jurnal talablariga javob bermaydi
Umumiy muddat: Yuborilgandan nashrgacha — 4–8 hafta.

To'liq siyosatni o'qish

COPE tamoyillari

Uzbek Journal of Science Committee on Publication Ethics (COPE) tamoyillariga qat'iy rioya qiladi. Barcha qarorlar xalqaro amaliyotga muvofiq qabul qilinadi.

Tahririyat mas'uliyati

  • Adolatli va xolis ko'rib chiqish — faqat ilmiy sifatga asoslangan qarorlar
  • Jins, irq, din, fuqarolik yoki siyosiy qarashlar asosida kamsitmaslik
  • Maqolalar haqidagi ma'lumotlarning maxfiyligi
  • Manfaatlar to'qnashuvidan chetlanish

Taqrizchilar mas'uliyati

  • Taqriz maxfiy va ikki tomonlama yopiq
  • Konstruktiv, hurmat bilan ilmiy asosda yozilgan fikr-mulohaza
  • Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabardor qilish
  • Belgilangan muddatlarga rioya qilish

Mualliflar mas'uliyati

  • Maqola boshqa jurnalga bir vaqtda yuborilmagan bo'lishi shart
  • Barcha ma'lumotlar haqiqiy va qayta tekshiriluvchan
  • Manbalarga to'g'ri iqtibos
  • Moliyalashtirish va manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilish
  • Faqat haqiqiy hissa qo'shgan shaxslar muallif sifatida

Sun'iy intellektdan foydalanish

AI vositalaridan (ChatGPT, Claude va h.k.) foydalanilgan bo'lsa, mualliflar buni oshkor qilishi shart. AI mualliflik huquqini olishi mumkin emas — barcha mazmun uchun mas'uliyat mualliflarda qoladi.

To'liq siyosatni o'qish

Plagiat ta'rifi

Plagiat — boshqa mualliflar asarlarini yoki g'oyalarini tegishli iqtibos keltirmasdan o'z ishingiz sifatida taqdim etish. UZJS plagiat uchun nol tolerantlik siyosatini qo'llaydi.

Plagiat shakllari

  • To'liq nusxa — boshqa manbadan so'zma-so'z ko'chirish
  • Mozaik plagiat — har xil manbalardan parchalarni birlashtirish
  • Parafrazlash plagiati — matnni qayta yozish, ammo manba ko'rsatmaslik
  • O'z-o'ziga plagiat — o'z oldingi ishlarini yangi sifatida taqdim etish
  • Tarjima plagiati — boshqa tildan tarjima qilib, manba ko'rsatmaslik

Tekshirish jarayoni

  • Barcha maqolalar professional plagiat aniqlash dasturlari orqali tekshiriladi
  • Plagiat darajasi 15% dan oshmasligi kerak (iqtibos va bibliografiyadan tashqari)
  • Internet, ilmiy bazalar va avval nashr etilgan maqolalar bilan taqqoslanadi

Nashrdan oldin aniqlansa

  • Maqola darhol rad etiladi
  • Muallifga rasmiy ogohlantirish beriladi
  • Keyingi maqolalarni qabul qilish 1 yilga cheklanishi mumkin

Nashrdan keyin aniqlansa

  • Maqola qaytarib olinadi (retraction) va rasmiy e'lon qilinadi
  • Zenodo va indeksatsiya bazalariga retraction xabari yuboriladi
  • Onlayn versiyada "RETRACTED" belgisi qo'yiladi
  • COPE retraction qo'llanmasi asosida harakat qilinadi

To'liq siyosatni o'qish