e-e-ISSN 2181-1253
Bosh sahifa / Manfaatlar to'qnashuvi siyosati

Manfaatlar to'qnashuvi (Conflict of Interest) siyosati

Mualliflar, taqrizchilar va tahririyat uchun ICMJE va COPE qoidalariga muvofiq COI oshkor qilish tartibi.

Oxirgi yangilanish: 2026-yil 22-may

1. Manfaatlar to'qnashuvi nima?

Manfaatlar to'qnashuvi (Conflict of Interest, COI) — bu shaxsning ilmiy ishidagi xolislikka ta'sir qilishi mumkin bo'lgan har qanday holat, munosabat yoki manfaat. COI faqat shaxsiy yoki moliyaviy bo'lishi shart emas — u akademik, ilmiy yoki shaxsiy ham bo'lishi mumkin.

2. COI turlari

2.1 Moliyaviy COI

  • Maqola mavzusiga aloqador kompaniyadan grant, stipendiya yoki konsultatsiya to'lovi
  • Maqola mavzusiga aloqador kompaniya aksiyalari yoki ulushi
  • Patent yoki royalti olishidagi manfaatdorlik
  • Maqolada tilga olingan mahsulot/xizmat sotuvchisi/ishlab chiqaruvchisi bilan ishlash

2.2 Shaxsiy COI

  • Oilaviy aloqalar (turmush o'rtog'i, bola, ota-ona, aka-uka, opa-singil va boshqalar)
  • Yaqin do'stlik aloqalari
  • Shaxsiy raqobat yoki adovat

2.3 Akademik / professional COI

  • Doktorlik rahbari/aspirant aloqalari (so'nggi 5 yil ichida)
  • Bir muassasada ishlash (so'nggi 3 yil ichida)
  • Birgalikda nashr etilgan maqolalar (so'nggi 3 yil ichida)
  • Birgalikda grant yoki loyiha

2.4 Mafkuraviy / siyosiy COI

  • Maqolaning xulosalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan kuchli mafkuraviy qarashlar
  • Siyosiy partiya yoki harakat a'zoligi (mavzuga aloqador bo'lsa)
  • Diniy yoki etnik manfaatlar (mavzuga aloqador bo'lsa)

3. Mualliflar uchun talablar

Maqola yuborilganda barcha mualliflar quyidagilarni amalga oshirishi shart:

  1. Submission form'ida COI deklaratsiyasini to'ldirish (mavjud bo'lsa — tafsilotlar bilan, mavjud bo'lmasa — "None")
  2. Maqolada "Conflict of Interest" yoki "Manfaatlar to'qnashuvi" bo'limini kiritish (xulosadan keyin)
  3. Moliyalashtirish manbalarini ("Funding") alohida ko'rsatish

Misol:

Conflict of Interest: The authors declare no conflict of interest. The funders had no role in the design of the study; in the collection, analyses, or interpretation of data; in the writing of the manuscript; or in the decision to publish the results.

Funding: This research was funded by [Grant Name], grant number [XXX].

4. Taqrizchilar uchun talablar

Taqrizchi quyidagi hollarda taqriz qilishdan rad etishi va tahririyatga xabar berishi shart:

  • Mualliflardan kim bilan oxirgi 3 yil ichida birga ishlagan bo'lsa
  • Mualliflardan kim bilan oxirgi 3 yil ichida birga nashr qilgan bo'lsa
  • Mualliflarning bir muassasasida ishlasa (so'nggi 3 yil)
  • Maqolaning mavzusiga aloqador raqobatchi loyihada ishlasa
  • Mualliflar bilan shaxsiy aloqalar mavjud bo'lsa
  • Maqolaning natijalari taqrizchining manfaatlariga (moliyaviy yoki akademik) ta'sir qilsa

5. Tahririyat hay'ati uchun talablar

  • Tahririyat a'zolarining o'z maqolalarini ko'rib chiqishida ishtirok etmaslik (ular o'zga editor tomonidan boshqariladi)
  • Mualliflar bilan COI bo'lsa, boshqa tahririyat a'zosiga topshirish
  • Yillik COI ma'lumotnomasini topshirish (tahririyat ichida saqlanadi)
  • Jurnal qaroriga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan moliyaviy aloqalarni baholash

6. COI maqolada ko'rsatilishi

Tasdiqlangan COI yoki "manfaatlar to'qnashuvi yo'qligi" haqidagi bayonot har bir nashr etilgan maqolada ko'rsatiladi. Bu o'quvchiga maqolaning ilmiy xolisligini baholashga yordam beradi.

7. COI oshkor qilinmagan taqdirda

Agar maqola nashr etilgandan keyin oshkor qilinmagan COI aniqlansa:

  • Tahririyat tergov o'tkazadi (COPE Flowchart)
  • Mualliflarga 14 ish kuni ichida tushuntirish berish imkoniyati beriladi
  • Agar buzilish jiddiy bo'lsa, Erratum (kichik tuzatish) yoki Retraction (nashrdan chiqarish) qaroriga kelinadi
  • Muallifning kelajakdagi maqolalari qattiqroq tekshirilishi mumkin

8. ICMJE va COPE bilan moslik

Bu siyosat quyidagi xalqaro standartlarga muvofiq:

9. Aloqa

COI bo'yicha savollar yoki shubhalar: editor@uzjs.uz