e-e-ISSN 2181-1253
Bosh sahifa / Arxivlash siyosati

Raqamli arxivlash va uzoq muddatli saqlash

Nashr etilgan maqolalar abadiy mavjud bo'lishi uchun ko'p qatlamli saqlash strategiyasi.

Oxirgi yangilanish: 2026-yil 22-may

1. Tamoyil

Uzbek Journal of Science nashr etilgan maqolalarning uzoq muddatli (50+ yil) saqlanishini ta'minlash uchun ko'p qatlamli arxivlash strategiyasini qo'llaydi. Bu xalqaro FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) tamoyillariga muvofiq.

2. Asosiy arxiv xizmatlari

2.1 Zenodo (CERN OpenAIRE)

  • URL: zenodo.org
  • Vazifa: har bir nashr etilgan maqola CERN OpenAIRE infratuzilmasida ko'paytirilgan nusxalar bilan saqlanadi
  • DOI berilishi: har bir maqolaga unikal DOI (10.5281/zenodo.XXXXXXX) tayinlanadi
  • Saqlash muddati: kamida 20 yil garantiya (CERN tomonidan)

2.2 Jurnalning o'z infratuzilmasi

  • Production server: uzjs.uz (PostgreSQL ma'lumotlar bazasi + fayllar)
  • Backup strategiya: kunlik avtomatik backup, haftalik o'qish-tekshiruvi
  • Offsite backup: alohida tashqi serverda nusxalanadi
  • Encrypted storage: AES-256 bilan shifrlangan

2.3 ResearchBIB

3. Rejalashtirilgan arxivlash sherikliklari

Quyidagi xalqaro arxivlash xizmatlariga qo'shilish jarayonda:

  • CLOCKSS / LOCKSS — kutubxonalar tarmog'i orqali nusxalash (jurnal bekor qilingan taqdirda saqlash)
  • Portico — Ithaka tomonidan boshqariladigan kafolatlangan saqlash xizmati
  • PKP Preservation Network — Open Journal Systems ekotizimi
  • Internet Archive (Wayback Machine) — har bir nashr etilgan maqola URL'i arxivlanadi
  • National Library of Uzbekistan — milliy depozit

4. Formatlar standartlari

Uzoq muddatli saqlash uchun quyidagi ochiq, standart formatlar ishlatiladi:

  • Matn: PDF/A-2 (ISO 19005-2) — arxivlash uchun moslashtirilgan PDF
  • Manba fayl: LaTeX (.tex) yoki Word (.docx) — har ikkalasi ham saqlanadi
  • Metama'lumot: JATS XML (Journal Article Tag Suite) yoki Crossref XML
  • Rasmlar: PNG, SVG, TIFF (yo'qotilmaydigan)

5. DOI doimiyligi

Har bir maqola Zenodo orqali doimiy Digital Object Identifier (DOI) oladi. Bu DOI:

  • Hech qachon o'zgarmaydi (jurnal nomi yoki domen o'zgarsa ham)
  • Mualliflar tomonidan referatlarda foydalanish uchun barqaror
  • Indekslash xizmatlari (Google Scholar, Crossref) tomonidan tan olinadi

6. Jurnal yopilishi yoki migratsiya holatida

Agar UZJS qaysidir sababga ko'ra faoliyatini to'xtatsa:

  • Barcha nashr etilgan maqolalar Zenodo'da doimiy ravishda mavjud bo'ladi
  • Mualliflar va o'quvchilar maqolalarga DOI orqali kirishi mumkin
  • Tahririyat hay'ati boshqa jurnal yoki institutsiya bilan maqola arxivini topshirish bo'yicha kelishuvga erishishga harakat qiladi
  • Foydalanuvchilar yopilishdan kamida 6 oy oldin xabardor qilinadi

7. Ochiq ma'lumotlar (Open Data)

Tahlilga asoslangan tadqiqotlar uchun mualliflar dastlabki ma'lumotlarini ham arxivlashga taklif etiladi:

  • Zenodo: ma'lumot to'plamlari uchun (CC BY-NC-ND 4.0 yoki ochiqroq litsenziya)
  • Dryad: biologik va ekologik ma'lumotlar uchun
  • GitHub: kod va analitika skriptlari uchun (Zenodo bilan integratsiya)

8. Maqola taqdimoti tarixi

Quyidagi tarixiy hodisalar har bir maqola yozuvida saqlanadi:

  • Submission date (taqdim etilgan sana)
  • Revision dates (qayta ko'rib chiqishlar)
  • Acceptance date
  • Publication date
  • Retraction/correction notice (agar bo'lsa)

9. Sayt mavjudligi (uptime) majburiyati

Jurnal sayti yiliga kamida 99% mavjudlikni ta'minlashga intiladi. Texnik nosozliklar bo'lsa, statika sahifasi ko'rsatiladi va maqolalar Zenodo orqali topish mumkin.

10. Aloqa

Arxivlash bo'yicha savollar: editor@uzjs.uz